8 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie II CSKP 89/26. To pierwsze tak kompleksowe rozstrzygnięcie SN o sankcji kredytu darmowego po wyroku TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy przeniósł zasady z Luksemburga na grunt polskiej ustawy o kredycie konsumenckim i wskazał, jakie wady umów uzasadniają sankcję.

Opis sprawy

Sprawa dotyczyła kredytu konsolidacyjnego z lutego 2017 r. Całkowita kwota kredytu wynosiła 158 747 zł, ale bank naliczał odsetki od kwoty 185 669,01 zł, bo doliczył do niej skredytowaną prowizję 26 922,01 zł. Prowizja została „przelana na rachunek kredytu i zwrócona do banku". Kredytobiorca złożył oświadczenie o sankcji kredytu darmowego. Sąd Rejonowy zasądził 96 811,61 zł. Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił wyrok i powództwo oddalił. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Co powiedział Sąd Najwyższy

1. Odsetki od prowizji są niezgodne z ustawą. Cytat z uzasadnienia: „składniki kosztów kredytu nie mogą być naliczane od siebie, np. odsetki od prowizji, a zatem praktyka naliczania odsetek od całkowitego kosztu kredytu (lub jego poszczególnych elementów) jest niezgodna z ustawą i z dyrektywą 2008/48". SN wprost oparł się na wyroku TSUE C-744/24.

2. „Prowizja przeszła przez rachunek klienta" nie ma znaczenia. Banki broniły się tym, że technicznie wypłaciły prowizję na konto klienta i od razu ją pobrały. SN: to, czy kwota została wpłacona na rachunek kredytobiorcy, „ma charakter przypadkowy" i nie zmienia kwalifikacji prowizji jako kosztu.

3. Zaniżone RRSO. Włączenie kosztów do całkowitej kwoty kredytu prowadzi „w nieunikniony sposób" do zaniżenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, a podanie w umowie dwóch różnych „kwot kredytu" narusza obowiązek informacyjny.

4. Blankietowa klauzula zmiany opłat. Zapis, że tabela opłat i prowizji „może ulec zmianie" w sytuacjach, których klient nie jest w stanie zweryfikować i które zależą wyłącznie od woli banku, narusza art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim. Taki paragraf jest w większości polskich umów.

5. Prowizja „ukryta" w kapitale w harmonogramie. Harmonogram spłaty powinien wyodrębniać nie tylko część kapitałową i odsetkową raty, ale też „wszelkie inne koszty kredytu, w tym właśnie prowizję". Wpisanie prowizji do kapitału narusza art. 30 ust. 1 pkt 8.

6. Pouczenie o odstąpieniu. Umowa musi wskazywać oba zdarzenia, od których biegnie 14 dni na odstąpienie: zawarcie umowy oraz doręczenie wszystkich wymaganych informacji. Odsetki dzienne przy odstąpieniu mogą być liczone tylko od kwoty faktycznie wypłaconej, nie od kwoty z prowizją.

7. Świadomość konsumenta nie ma znaczenia. Sankcję stosuje się niezależnie od tego, czy kredytobiorca wiedział o naruszeniach albo czuł się pokrzywdzony. Liczy się obiektywna poprawność informacji w umowie i oświadczenie złożone w terminie.

8. Wystarczy jedno naruszenie. „Dla oceny skuteczności skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczające jest wykazanie jednego z naruszeń, o których mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k."

Uczciwie o tym, czego wyrok nie przesądza

Sąd Najwyższy nie zasądził pieniędzy. Uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z wiążącą wykładnią. Kierunek jest jednoznaczny, ale to nie jest jeszcze prawomocna wygrana w tej konkretnej sprawie. Jednakże stanowi kolejny świetny prognostyk dla kredytobiorców zainteresowanych rozpoczęciem walki z bankiem.

Cztery wady, które ma większość umów

Z naszej praktyki wynika, że cztery naruszenia opisane przez SN występują w większości umów kredytów gotówkowych i konsolidacyjnych z ostatnich lat:

  • odsetki naliczane od skredytowanej prowizji lub składki ubezpieczeniowej,

  • blankietowy zapis o zmianie tabeli opłat,

  • harmonogram bez wyodrębnionej prowizji,

  • pouczenie o odstąpieniu bez obu zdarzeń początkowych albo z odsetkami od kwoty z prowizją.

Każde z nich samodzielnie wystarcza do sankcji. Sankcja oznacza spłatę samego kapitału, bez odsetek i kosztów, oraz zwrot wszystkiego, co bank pobrał ponad kapitał.

Bezpłatna analiza umowy

Jeżeli masz kredyt gotówkowy lub konsolidacyjny, aktywny albo spłacony w ciągu ostatniego roku, wypełnij kalkulator. Po przesłaniu umowy sprawdzimy ją pod kątem wszystkich ośmiu punktów z wyroku Sądu Najwyższego.